Znajdujesz się w:

ABC Fotografii

 

PODZIAŁ OŚWIETLENIA

 

Wśród lamp studyjnych rzadko pojawiają się nowe rozwiązania. Są one wprowadzane powoli i konsekwentnie. Jednym z podstawowych wymagań stawianym tym lampom jest długi i stabilny okres eksploatacji. Pewność i powtarzalność wyników zostaje osiągnięta dzięki dopracowanej elektronice, a zamierzony efekt zdjęciowy jest osiągany dzięki odpowiednio dobranym i starannie wykonanym elementom formujących i modelującym wiązkę świetlną. Jednym z najtrudniej osiąganych elementów jest pełna zgodność charakterystyk świateł modelujących, przy wykorzystaniu których kształtuje się ostateczny charakter obrazu, oraz światła błyskowego, dzięki któremu powstaje obraz na materiale zdjęciowym. Jednym z takich rozwiązań jest zachowanie zgodności osi optycznej obu źródeł światła oraz umieszczenie ich we wspólnej, szklanej kopule żaroodpornej.
 

 Lampa Fomei Digital PRO 600
 

Dzięki olbrzymiej energii emitowanej w momencie błysku, oświetlenie błyskowe jest chętnie stosowane tam, gdzie konieczne jest stosowanie dużych liczb przysłonowych przy jednocześnie krótkim czasie naświetlania. Czynnikami określającymi energię błysku jest minimalny otwór obiektywu (przy zdjęciach kamerami wielkoformatowymi często są to przysłony rzędu 32-64) odległość świateł od fotografowanych przedmiotów (większa dla większych przedmiotów, bardzo mała dla małych) oraz rodzaju oświetlenia. Różna sprawność świetlna elementów formujących i modelujących wiązkę świetlną powoduje, że w tonalnym stylu oświetleniowym wymagane są jednostki o większej energii błysku niż przy oświetleniu światłocieniowym. W przeciwieństwie do lamp reporterskich, w których energia błysku określana jest liczbą przewodnią, studyjne lampy błyskowe definiuje energia nagromadzonego ładunku elektrycznego. Podaje się ją w dżulach lub watosekundach. Wprawdzie niektórzy producenci studyjnych lamp błyskowych podają w danych liczb przewodnią, ale ma ona jedynie znaczenie orientacyjne, gdyż stosowanie różnego kształtu i wielkości odbłyśników i płaszczyzn rozpraszających w istotny sposób zmienia ten parametr. Ponadto przy zdjęciach studyjnych niezwykle rzadko pracujemy tylko z jedną lampą, zwykle są to zespoły oświetleniowe dający określony efekt światłocieniowy.

Studyjne lampy błyskowe produkuje się jako lampy kompaktowe, w których elementy elektryczne i optyczne tworzą jeden niewielki zespół, z możliwością sterowania energią błysku w bardzo szerokich granicach. Energia tych lamp wynosi zazwyczaj 125-500 Ws, ale spotyka się również lampy o energii 1500 Ws i większej. Większe jednostki buduje się na innej zasadzie: jeden generator (zespół przetwarzający energię sieci zasilającej w skumulowany ładunek elektryczny rozładowywany w momencie zapłonu lampy wyładowczej) oraz lekkie i mobilne głowice błyskowe połączone przewodami elektrycznymi. Generatory mogą mieć możliwość asymetrycznego podziału energii lub tylko podział symetryczny. Te pierwsze są wygodniejsze w użyciu, pozwalają na dowolny podział energii między poszczególnymi głowicami, ale są droższe od symetrycznych, energia gromadzona w nich to co najmniej 1200 Ws i znacznie więcej.

 

Studyjne lampy błyskowe powinny spełniać następujące wymagania:

- duża energia błysku,

- płynna regulacja energii błysku,

- powtarzalność energii błysku,

- niezmienność parametrów w długim okresie użytkowania,

- zgodność charakterystyk światła błyskowego i modelującego,

- różne warianty pracy oświetlenia modelującego.

- elektronika zapewniająca szybkie ładowanie energii i krótki czas błysku;

- szeroki asortyment elementów formujących i modelujących wiązkę świetlną;

- możliwość mocowania elementów kształtujących wiązkę świetlną w dowolnym położeniu, dużą pewność mocowania oraz szybką i łatwą wymianę;

-   prosta i bezpieczna obsługa,

- możliwość bezprzewodowego wyzwalania,

- zgodność z różnymi standardami energetycznymi,

-   małe wymiary i masa ułatwiająca transport;

-   korzystny wskaźnik   jakości do ceny.

- nowoczesne wzornictwo;

 

Sposób powstawania światła zależy od składu i temperatury ciała promieniującego energię elektromagnetyczną w zakresie fal widzialnych. Charakter oświetlenia zależy głównie od dwóch czynników: skupienia (lub rozproszenia) wiązki świetlnej i wielkości powierzchni świecącej. Źródła światła sztucznego mają zwykle niewielką powierzchni świecącą. Charakter światła zależy od geometrii odbłyśnika i położenia źródła światła w oprawie oświetleniowej. Głębsze odbłyśniki dają bardziej skupioną wiązkę niż płytsze. Forma odbłyśnika również wpływa na kształt wiązki świetlnej, stożkowe reflektory (o kącie wierzchołkowym równym lub bliskim 90o) dają wiązkę najbardziej rozproszoną niż półokrągłe, mające kształt półkuli. Paraboliczna forma odbłyśnika daje najbardziej skupioną wiązkę, zwłaszcza jeśli element świecący umieszczony jest w ognisku paraboli. Jeśli przy takiej formie reflektora przesuniemy żarówkę bliżej reflektora, otrzymujemy rozbieżną wiązkę, wysunięcie przed ognisko daje wiązkę zbieżną. Zwiększenie powierzchni odbłyśnika, przysłonięcie źródła światła osłoną lub osłonięcie reflektora materiałem rozpraszającym powoduje zwiększenie rozproszenia światła.
 

 
 
                                         Octabox Fomei EKO
 
Podobnie zachowuje się wewnętrzna powierzchnia odbłyśnika - im bardziej szorstka i matowa, tym skupienie większe, błyszczące powierzchnie reflektorów odbijają więcej promieni w kierunku fotografowanego obiektu, ale dają wiązkę bardziej kierunkową. Parasolki fotograficzne okrągłe z wewnętrzną powierzchnią odbijającą, a zewnętrzną czarną dają ostrzejsze skupione światło niż parasolki półprzezroczyste, które dla uniknięcia rozsyłu światła do tyłu i na boki obciąga się czarną tkaniną po jej obwodzie.

 

Środki bezpieczeństwa

 

Lampy odpowiadają w pełni europejskim wymogom dotyczącym zabezpieczenia
obwodów elektrycznych (CE). Instrukcje obsługi podają najważniejsze zasady
bezpiecznego obchodzenia się z urządzeniami elektrycznymi. W tym miejscu
przypominamy najważniejsze z nich:
. urządzenia elektryczne powinny być podłączane do obwodów
elektrycznych, odpowiadającym normom za pomocą typowych (dla danego
urządzenia) przewodów sieciowych i o przekroju przewodów zgodnym
z poborem prądu przez dane urządzenie;
. przed przyłączeniem przewodu sieciowego należy upewnić się, czy wszystkie
wyłączniki i przełączniki są w pozycji „wyłączone”. Nieprzestrzeganie tego
zalecenia powoduje powstania łuku elektrycznego na złączach, a tym samym
wypalanie styków i skrócenie okresu eksploatacji urządzenia;
. wymiana elementów oświetleniowych (żarówek i palników) lamp może
odbywać się przy odłączonym przewodzie zasilającym;
. w gniazdach bezpiecznikowych powinny być bezpieczniki o wartości zgodnej
z zaleceniem producenta. Wstawienie bezpieczników o większej mocy zabezpiecza
obwody elektryczne przed prądem zwarcia, ale nie zabezpiecza przed
przeciążeniem prowadząc do przegrzewania podzespołów, a w konsekwencji
do skrócenia okresu eksploatacji urządzenia;

 . zasłanianie szczelin i kratek wentylacyjnych zakłóca normalny obieg chłodzenia powietrznego prowadząc do przegrzewania podzespołów elektronicznych i przymusowych przerw w pracy wskutek zadziałania zabezpieczenia termicznego i skrócenia okresu eksploatacji urządzenia.

- palniki lamp błyskowych i żarówki lamp modelujących wydzielają duże ilości ciepła - dotknięcie ich grozi poparzeniem.

- naprawa sprzętu powinny być wykonywane przez uprawnione osoby.

 

Najważniejsze zasady eksploatacji

 

Studyjne lampy błyskowe nie mogą być używane w pomieszczeniach o dużej wilgotności względnej, oraz w takich, w których mogą występować opary substancji łatwopalnych. Kiedy przenosimy urządzenie ze skrajnie niskiej temperatury i dużej wilgotności, trzeba odczekać około 1 godziny, aby elektronika lampy osiągnęła temperaturę pokojową. Zbyt mała odległość materiałów łatwopalnych od palnika i lampy modelującej stwarza zagrożenie pożarowe. Metalowe elementy modelujące wiązkę świetlną i przód lampy osiągają wysoką temperaturę. Nie wolno ich dotykać nieosłoniętą dłonią. Nie wolno używać urządzenia z uszkodzonymi osłonami, palnikiem czy lampą modelującą. Uszkodzone elementy należy wymienić przed ponownym włączeniem urządzenia.

 

Przed wymianą bezpiecznika, palnika lub lampy modelującej należy bezwzględnie wyłączyć urządzenie i wyciągnąć wtyczkę z gniazda sieciowego. Przewód sieciowy można włączać tylko do gniazdka sieciowego z kołkiem ochronnym. Zakres napięcia zasilającego może wahać się w granicach 190-250 V i częstotliwości 50 lub 60 Hz. Przewód sieciowy powinien być dobrze ułożony, bez załamań i zbędnych naprężeń mechanicznych. Należy go zabezpieczyć przed możliwością stykania z twardymi, ostrymi i gorącymi przewodami, chroni to przed uszkodzeniami. W razie przypadkowego uszkodzenia przewodu sieciowego bezwzględnie wymienić na nowy.

 

charakterystyczną jest szeroki   zakres zmian energii błysku. odpowiadający 7 (dla lamp 600 Ws) lub 8 (dla lamp 1200 Ws) stopniom przysłony. Procesowe sterowanie pracą lampy pozwoliło konstruktorom na uzyskanie minimalnej energii błysku na poziomie 5 Ws. Cechą szczególną lamp Fomei Digital jest lampa modelująca o mocy 1000 W. Może ona pracować pełną mocą lub proporcjonalnie do energii błysku lub poziom jej może być zmieniany w zakresie 150 – 1000 W.

 

Czas ładowania kondensatora gromadzącego energię, czyli odstęp między kolejnymi błyskami jest zależny od energii błysku i waha się w zakresie 0,3-2 s dla „trzysetek” lub 0,3 – 4 s dla lamp najsilniejszych.   Czas trwania błysku nie zależy od typu lampy i wynosi 1/2400 s dla minimalnej energii lub 1/980 s dla maksymalnej. Elektronika lamp pozwala na bardzo wysoką powtarzalność energii błysku, temperatura barwowa zmienia się w dopuszczalnych granicach. W zakresie energii błysku 150-600 Ws, który to zakres jest najczęściej wykorzystywany w praktyce zdjęciowej, zmiany są minimalne i wynoszą około 100 K (mniej niż 1 dM), co nie wpływa na barwę końcowego obrazu fotograficznego.

 

 
                                        Fomei Spot reflektor
 
Elementy formujące wiązkę świetlną odznaczają się wysoką sprawnością świetlną. I tak na przykład odbłyśnik o średnicy 21 cm przy maksymalnej energii błysku pozwala przysłonić obiektyw do wartości 32,5 przy odległości 2 m od źródła światła (64,5 w odległości 1 m). Posiada charakterystyczne właściwości dla długich odbłyśników elipsoidalnych, bardzo wyrównany rozkład światła praktycznie dla całej plamy świetlnej. Odbłyśnik Soft charakteryzuje się wysoką sprawnością świetlną, wyższą niż dla odbłyśnika 21 cm. Przy pełnej energii błysku można obiektyw przysłonić do wartości 45,4 przy odległości od źródła światła 2 m.(przy odległości 1 m ta wartość wzrasta do 90,4). Plama świetlna z tego odbłyśnika charakteryzuje się wyrównaną jasnością w centralnej części i powolnym jej spadkiem w brzegowym obszarze. Spadek ten jest jednak wolniejszy niż w przypadku odbłyśnika 21 cm z plastrami miodu.
  

Leonard Karpiłowski

Sklep internetowy Shoper.pl